Grammatica

Grammatica

Les 10 – Bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden

Bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden

Bijvoeglijke naamwoorden zijn worden die iets omschrijvends zeggen over het zelfstandig naamwoord waar het bijhoort. Denk dan aan woorden als mooi, groot of blauw. In het Russisch is de plek van het bijvoeglijk naamwoord in de zin dezelfde als in het Nederlands (dus geen Franse fratsen…). De bijvoeglijke naamwoorden nemen de naamval, het geslacht en getal over van het zelfstandig naamwoord.

для краси́в- ой де́вочк- и
voor mooi EV.GEN meisje EV.GEN
voor het mooie meisje

 

у широ́к- их о́кон-
bij breed MV.GEN raam MV.GEN
bij de brede ramen

De voorbeelden hierboven laten zien dat het geslacht, getal en de naamval van het bijvoeglijk naamwoord het zelfstandig naamwoord volgt. In het eerste voorbeeld is de uitgang een genitief enkelvoud in de vrouwelijke vorm. In het tweede voorbeeld zien we weer een genitief, maar dan in meervoud bij een onzijdig zelfstandig naamwoord.

 

Uitgangen en vormen

Hoewel er nieuwe uitgangen horen bij de bijvoeglijke naamwoorden, is de variatie te overzien. Er wordt onderscheid gemaakt tussen zachte stammen en harde stammen en bij de harde stammen ook nog tussen klemtoon op de stam en klemtoon op de uitgang. Laat je niet afschrikken door de tabel hieronder. Met enige fantasie kun je de naamvalsuitgangen van de zelfstandige naamwoorden hier en daar terugzien…

Bij de zachte stammen heeft de klemtoon geen fundamentele invloed op de uitgang. Daarom zijn die niet apart genoemd. Wel gelden hier de 5-, 7- en 8-letterregels voor de spelling. Houd daar rekening mee als je exotischere vormen tegenkomt. Verder zijn de verbuigingen vrij consequent.

mannelijk vrouwelijk onzijdig meervoud
harde stam zachte stam harde stam zachte stam harde stam zachte stam harde stam zachte stam
klemtoon stam klemtoon uitgang klemtoon stam klemtoon uitgang klemtoon stam klemtoon uitgang klemtoon stam klemtoon uitgang
Nominatief ста́рый второ́й си́ний ста́рая втора́я си́няя ста́рое второ́е си́нее ста́рые вторы́е си́ние
Genitief ста́рого второ́го си́него ста́рой второ́й си́ней ста́рого второ́го си́него ста́рых вторы́х си́них
Datief ста́рому второ́му си́нему ста́рой второ́й си́ней ста́рому второ́му си́нему ста́рым вторы́м си́ним
Accusatief = NOM of GEN = NOM of GEN = NOM of GEN ста́рую втору́ю си́нюю ста́рое второ́е си́нее = NOM of GEN = NOM of GEN = NOM of GEN
Instrumentalis ста́рым вторы́м си́ним ста́рой второ́й си́ней ста́рым вторы́м си́ним ста́рыми вторы́ми си́ними
Prepositionalis ста́ром второ́м си́нем ста́рой второ́й си́ней ста́ром второ́м си́нем ста́рых вторы́х си́них

De rangtelwoorden uit les 9 gebruiken dus dezelfde uitgangen als de bijvoeglijke naamwoorden (zie ook in de tabel hierboven второ́й).

 

Bijwoorden

Bijvoeglijk naamwoorden zeggen iets over het zelfstandig naamwoord. Maar wat als je iets beschrijvends over een werkwoord of over een ander bijvoeglijk naamwoord wil zeggen? Dan gebruik je bijwoorden. In het voorbeeld hieronder staat twee keer mooi. In het eerste voorbeeld zegt mooi iets over het meisje. Dat is een zelfstandig naamwoord, dus is mooi in deze zin een bijvoeglijk naamwoord. In het tweede voorbeeld zegt mooi niet iets over het meisje, maar over het zingen. Zingen is een werkwoord, dus is mooi in dit geval een bijwoord.

Het mooie meisje zingt.

Het meisje zingt mooi.

In het Nederlands zie je dus geen verschil tussen bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden. Maar in het Russisch heeft het bijwoord een net iets andere vorm. Dezelfde voorbeelden van hierboven staan hieronder in het Russisch.

Краси́в- ая де́вочка по- ёт
mooi EV.NOM meisje (NOM) zing- 3EV.TT
Het mooie meisje zingt.

 

Де́вочка краси́в- о по- ёт
meisje (NOM) mooi BIJW zing- 3EV.TT
Het meisje zingt mooi.

In het eerste voorbeeld wordt mooi netjes verbogen naar het zelfstandig naamwoord. In het tweede voorbeeld staat er een kortere vorm van mooi die aangeeft dat het een bijwoord is.

Om van een bijvoeglijk naamwoord een bijwoord te maken pak je de nominatief van een onzijdig bijvoeglijk naamwoord. Haal de allerlaatste klinker weg en je houdt de vorm van het bijwoord over (er zijn altijd uitzonderingen, maar met deze regel kom je een eind).

Dankjewel!