Grammatica

Grammatica

Les 9 – Getallen

Getallen

Getallen zijn een bron van interessante fenomenen. In het Frans gebeurt er van alles na zestig, in het Nederlands hebben we gekke woorden als elf en twaalf en in het Russisch zijn getallen – of ook wel telwoorden als je ervanuit taal naar kijkt –  de oorzaak van allerlei triggers voor naamvallen.

Er zijn twee soorten telwoorden volgens de grammaticatheoriën: hoofdtelwoorden en rangtelwoorden (eerlijk gezegd: er zijn nog meer soorten telwoorden, maar dat gaat voorbij de basis…).

 

Hoofdtelwoorden

Hieronder staat een tabel van de belangrijkste hoofdtelwoorden. En aantal dingen zijn hierover het vermelden waard:

  • Veertig: dit woord is een oud woord. Het kan geleend zijn, het kan ook afgeleid zijn uit de handel. Dat is niet meer te herleiden. Dus er zit niets anders op dan dit woord ‘gewoon’ te leren.
  • Getallen die eindigen op één of twee moeten aangepast worden naar het zelfstandig naamwoord dat geteld wordt (оди́н па́па vs. одна́ ма́ма).
  • Een getal wordt opgebouwd door van hoog naar laag de eenheden achter elkaar te zetten. Dus 6597 is letterlijk zesduizend – vijfhonderd – negentig – zeven. Hier zijn geen gekke uitzonderingen op. (Let erop dat hier ook geldt dat een getal eindigend op een één of een twee aangepast moet worden naar het geslacht van het zelfstandig naamwoord dat geteld wordt)
нуль/ноль 0 де́сять 10 два́дцать 20 сто 100 ты́сяча 1000
оди́н, одна́, одно́, одни́ 1 оди́ннадцать 11 два́дцать оди́н, два́дцать одна́, два́дцать одно́, два́дцать одни́ 21 две́сти 200 две ты́сячи 2000
два, две 2 двена́дцать 12 два́дцать два, два́дцать две 22 три́ста 300 три ты́сячи 3000
три 3 трина́дцать 13 три́дцать 30 четы́реста 400 четы́ре ты́сячи 4000
четы́ре 4 четы́рнадцать 14 со́рок 40 пятьсо́т 500 пять ты́сяч 5000
пять 5 пятна́дцать 15 пятьдеся́т 50 шестьсо́т 600 шесть ты́сяч 6000
шесть 6 шестна́дцать 16 шестьдеся́т 60 семьсо́т 700 семь ты́сяч 7000
семь 7 семна́дцать 17 се́мьдесят 70 восемьсо́т 800 во́семь ты́сяч 8000
во́семь 8 восемна́дцать 18 во́семьдесят 80 девятьсо́т 900 де́вять ты́сяч 9000
де́вять 9 девятна́дцать 19 девяно́сто 90 восемьсо́т шестьдеся́т семь 867 две ты́сячи две́сти со́рок пять 2245

Het addertje zit onder het naamvallengras. Bij de honderdtallen en duizendtallen is het misschien al opgevallen. De honderd- en duizendtallen die twee, drie of vier volgen staan in de genitief enkelvoud. Alles gelijk aan of hoger dan vijf zorgt voor een genitief meervoud bij de honderd- en duizendtallen. (200 is een uitzondering, sorry)

Dit geldt ook voor woorden die na de telwoorden volgen.

getal eindigt op naamval
1 nominatief
2, 3, 4 genitief enkelvoud
5 en hoger genitief meervoud

Let op: het getal moet echt op три, четы́ре etc. eindigen. Een getal als veertien geldt als hoger dan vijf, niet als een getal eindigend op vier.

 

Rangtelwoorden

Rangtelwoorden zijn telwoorden als eerste, twintigste, etc. Deze telwoorden gedragen zich in het Russisch als bijvoeglijk naamwoorden. De vormen en uitgangen worden daarom ook de volgende les besproken. Russische rangtelwoorden gedragen zich verder verrassend normaal (= geen gekke naamvaltoestanden). De rangtelwoorden zelf zijn in de woordenlijst van les 9 te vinden.

Dankjewel!