Grammatica

Grammatica

Les 4 – Persoonlijke voornaamwoorden

Persoonlijke voornaamwoorden

Persoonlijke voornaamwoorden zijn de woorden die wijzen naar een ding of een persoon zonder het oorspronkelijke zelfstandig naamwoord te gebruiken. Iets minder technisch: woorden als ik, jou, wij, hen, etc.  Ook persoonlijke voornaamwoorden ontkomen niet aan de naamvallen. Bij de pagina Handige overzichten kun je de volledige rijtjes van de persoonlijk voornaamwoorden en de naamvaluitgangen vinden. Hieronder vind je het overzicht voor de eerste en de zesde naamvallen.

NOM GEN DAT ACC INSTR PREP
EV 1 ik я мне
2 jij ты тебе́
3 hij он нём
zij она́ ней
het оно́ нём
MV 1 wij мы нас
2 jullie вы вас
3 zij они́ них

 

Help, wat zijn al die cijfertjes en gekke afkortingen!

Talen zijn verrassend gestructureerd. Dit zijn de persoonlijke voornaamwoorden op een gestructureerde manier weergegeven. Zo kom je ze natuurlijk nooit in het wild tegen. Daarom volgt er bij elke theorie ook een voorbeeld uit de praktijk. Zoals al eerder genoemd is elke tweede regel van zo’n voorbeeld een regel met de technische omschrijving van elk stukje uit het voorbeeld. Die technische termen worden bij elk voorbeeld weergegeven om te laten zien hoe de theorie in de praktijk terug te zien is. In het schema hierboven zie je dus de technische omschrijving van de persoonlijk voornaamwoorden. EV betekent enkelvoud en MV staat voor meervoud. De afkortingen op de bovenste rij zijn de taalkundige namen voor de naamvallen (nominatief, genitief, datief, accusatief, instrumentalis en prepositionalis). De cijfers staan voor de persoon. De eerste persoon is degene die spreekt (enkelvoud is ik, meervoud is wij). De tweede persoon is degene tegen wie gesproken wordt (jij in enkelvoud, jullie in meervoud). De derde persoon is degene over wie gesproken wordt (hij, zij of het in enkelvoud, zij in meervoud). Deze technische termen zie je ook elke keer op de tweede regel van de voorbeelden. Een compleet schema van de persoonlijke voornaamwoorden evenals een lijst met deze technische afkortingen en hun alledaagse vertaling vind je bij Handige overzichten.

Terug naar de persoonlijke voornaamwoorden. Bij de derde persoon verschijnt altijd een н- als het voornaamwoord voorafgegaan wordt door een voorzetsel. Omdat de zesde naamval alleen voorkomt in combinatie met een voorzetsel, hebben alle derde personen in de zesde naamval de letter н- als beginletter.

Hieronder zie je een voorbeeld van een persoonlijk voornaamwoord in combinatie met naamvallen.

она́ ду́ма- ет о мне
zij (NOM) denk- 3EV.TT over ik (PREP)
Zij denkt aan mij.

Zij is het onderwerp, de derde persoon doet hier het denken en staat dus in de nominatief. De eerste persoon is degene over wie gedacht wordt. Dit naamwoord staat hierdoor in de prepositionalis. Persoonlijke voornaamwoorden worden ook gebruikt om te verwijzen. Waar je in het Nederlands dan hij/het of die gebruikt, gebruikt het Russisch het persoonlijk voornaamwoord. Het persoonlijk voornaamwoord staat in hetzelfde geslacht als het zelfstandig naamwoord waar het naar verwijst.

где ра́дио ? оно́ на стол- е́
WAAR radio (NOM) het (NOM) op tafel PREP
Waar is de radio? Hij/die staat op tafel.

In het voorbeeld hierboven wordt gevraagd naar een radio. Radio in het Russisch is onzijdig. In het antwoord op de vraag wordt een derde persoon onzijdig (оно́) als persoonlijk voornaamwoord gebruikt. Dit persoonlijk voornaamwoord verwijst terug naar radio en staat dus in de onzijdige vorm.

Tips:

  • Voor nu is het lastig om aan al die uitgangen te denken als je zelf Russisch schrijft of spreekt. Hiervoor geldt: oefening baart kunst. Hoe vaker je (droog) oefent, hoe natuurlijker het wordt. Leer daarom niet los de uitgangen van de naamvallen, maar ook de zelfstandig naamwoorden in combinatie met die uitgangen (en waar nodig met de voorzetsels erbij). Het kost wat meer tijd als je het nu leert, maar het gaat je in de praktijk wel helpen omdat je dan al gewend bent aan die vormen.
  • Als je woorden leert kun je ook van die woorden de naamvalsrijtjes uitschrijven. Je slaat twee vliegen in een klap: je leert de woorden en de naamvalsuitgangen.
  • Mocht je echt ontmoedigt raken door naamvallen, bedenk dan dat je dit al een keer eerder hebt geleerd en dat je dat op dit moment automatisch elke dag weer toepast. Het Nederlands kent namelijk ook naamvallen. We noemen het alleen niet meer zo en ze zijn alleen nog maar zichtbaar bij de persoonlijk voornaamwoorden (Ik zie jou vs. jij ziet mij)Dus met wat oefening en kilometers maken kom je er wel en gaat het je gewoon lukken al die zes naamvallen foutloos toe te passen in het Russisch.
  • Als je de naamvallen gaat leren, zul je waarschijnlijk de meeste aandacht besteden aan de uitgangen van de zelfstandig voornaamwoorden. Maar dat is niet alles! De naamvallen hebben namelijk ook invloed op de markeringen van de voornaamwoorden, bijvoeglijk naamwoorden, getallen en deelwoorden. Vergeet die dus niet!
  • Ben je bang voor heel veel verschillende rijtjes om te leren? Wees slim en kijk naar de overeenkomsten. De uitgangen van de persoonlijke voornaamwoorden lijken op de uitgangen van de zelfstandig naamwoorden. Hetzelfde geldt voor de uitgangen van de bijvoeglijk naamwoorden en de bezittelijke voornaamwoorden. Als je eenmaal de terugkerende patronen ziet, gaat het leren sneller.
  • Ook al heb je nu misschien nog geen idee van de betekenis van de derde naamval, leer toch alvast de uitgangen. Als je een compleet rijtje leert, leert dat makkelijker dan elke keer weer iets toevoegen halverwege het rijtje. Leer dus de complete rijtjes uit je hoofd (wel op de manier als hierboven is beschreven) in plaats van per naamval of per keer dat je iets nieuws leert. Het scheelt heel veel schakelen.

Dankjewel!